ယေန႔ေခာတ္မွာ ျမင္ေတြ႕ရဖို႔ ခက္ခဲသြားၿပီျဖစ္တဲ့ ျမန္မာ့ျပကၡဒိန္ႏွင့္ ျမန္မာ့ျပကၡဒိန္တီထြင္ခဲ့သူ

ယေန႔ေခာတ္မွာ ျမင္ေတြ႕ရဖို႔ ခက္ခဲသြားၿပီျဖစ္တဲ့ ျမန္မာ့ျပကၡဒိန္ႏွင့္ ျမန္မာ့ျပကၡဒိန္တီထြင္ခဲ့သူ

ဒီေန႔ေခတ္မွာဆိုရင္ေတာ့ တစ္ကမၻာလုံးက Georgian ျပကၡဒိန္ကိုတရား ဝင္အျဖစ္လက္ခံ အသုံးျပဳေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံမွာ အသုံးျပဳေနတဲ့ ျမန္မာျပကၡဒိန္ေပၚေပါက္လာရတဲ့ သမိုင္းေၾကာင္းကို ခ်စ္မိတ္ေဆြမ်ားအတြက္ မၽွေဝလိုက္ပါတယ္။

ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဟိုးေရွးေရွးတုန္းက လို့ပဲဆိုရမွာပါ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၂၅၀၀တုန္းက ဗုဒၶျပကၡ ဒိန္ဆိုၿပီး ပထမသဂၤါ ရတနာတင္ပြဲအၿပီးမွာ စတင္ဖန္တီးခဲ့ တာျဖစ္ပါတယ္။ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ ပရိနိဗၺာန္စံေတာ္မွုၿပီး မဟာသကၠရာဇ္သက္တမ္း ၁၄၈ ႏွစ္မွ ာသာသနာေတာ္ႏွစ္ ၅၀၀၀ကိုထားခဲ့တဲ့အတြက္ အဲဒီအခ်ိန္ကစတင္ၿပီး သာသနာေတာ္ႏွစ္ကို စတင္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာ့နကၡတ္ပညာရဲ့ အစဟာ သူရိယသိႏၶႏၲျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီက်မ္းမွာ ခရစ္ႏွစ္ ၆၂၈ ခုႏွစ္က ျဗဟၼရပၸတိ အမည္ရတဲ့ ပညာရွိႀကီးေရးသားခဲ့သည္ကို ခရစ္ႏွစ္ ၁၀၉၁ မွာဘရဘတၱ အမည္ရွိ ပညာရွိႀကီးထံမွ ဝါရဟမိဟိရက ကူးယူခဲ့ေၾကာင္း ၁၈၆၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ အဂၤလိပ္လိုဘာသာျပန္ခဲ့တဲ့ အီးဘားဂ်က္က ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီျပကၡဒိန္မွာဆိုရင္ေတာ့ သူရိယသိဒၶႏၲ နကၡနဲ႔ဆိုင္တဲ့စည္းမ်ဥ္းေတြ ကိုအေျခခံၿပီးဖန္တီးခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေန႔ေခတ္မွာေတာ့ ေကာဇာသကၠရာဇ္နဲ႔ သာသနာႏွစ္မွာကြဲျပားေနတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ေကာဇာသကၠရာဇ္မွာ ၁၃၀၀ေက်ာ္ရွိေသးေပမယ့္ သာသနာႏွစ္ကေတာ့ ၂၅၀၀ေက်ာ္ေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုကြဲျပားရတာက ဘုရင္းရွင္ပရိနိဗၺာန္စံၿပီး ဘုရင္ျဖစ္လာတဲ့အဇာတသတ္နဲ႔ အရွင္မဟာကႆပတို့က တိုင္ပင္ၿပီး ပထမသဂၤါယနာတင္တဲ့ႏွစ္ကို ပထမမူလဗုဒၶသာသနာႏွစ္ (၁)ဆိုၿပီး သတ္မွတ္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

သာသနာသကၠရာဇ္ ၆၂၄ခုေရာက္တဲ့အခါ ႏွစ္ရွည္သကၠရာဇ္ၿဖိဳကိန္းနဲ႔ ၾကဳံႀကိဳက္တဲ့အတြက္ ၆၂၄ခုကေန၆၂၂ကိုၿဖိဳၿပီး အႂကြင္း ၂-ႏွစ္ကိုထားၿပီးသုံးစြဲခဲ့တာေၾကာင့္ ေကာဇာသကၠရာဇ္နဲ႔ သာသနာႏွစ္ဆိုၿပီး ႏွစ္မ်ိဳးကြဲလာတာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံမွာေတာ့ ေကာဇာသကၠရာဇ္ကို အျမဲသုံးစြဲၿပီးသာသနာႏွစ္ကိုေတာ့ အသိအမွတ္ျပဳတဲ့အေနနဲ႔ပဲ သုံးစြဲခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

ယေန႔အသုံးမ်ားေသာ ခုႏွစ္မွာ ခရစ္ႏွစ္ျဖစ္သည္။ သို့ေသာ္ ျမန္မာတို့ျပဳလုပ္ေသာ ပြဲေတာ္မ်ား ၊ ပြဲလမ္းသဘင္မ်ားကိုမွု ျမန္မာသကၠရာဇ္ေန႔စြဲမ်ားအရ က်င္းပၾကသည္။ ျမန္မာသကၠရာဇ္ေန႔စြဲမ်ားပါေသာ ျမန္မာ့ျပကၡဒိန္ကို ဘယ္သူထြင္ခဲ့ပါသနည္း။

ယေန႔ထိတိုင္ သုံးစြဲေနဆဲျဖစ္သည့္ ျမန္မာ့ရိုးရာျပကၡဒိန္ကို တီထြင္ခဲ့သူမွာ ပုဂံမင္းဆက္ ၂၀ ဆက္ေျမာက္ ပုပၸါးေစာရဟန္းမင္းပင္ျဖစ္သည္။ အသက္ ၆၆ ႏွစ္အရြယ္ အိုမင္းေသာအခ်ိန္မွ ထီးနန္းရေသာမင္းျဖစ္၍ အသက္အႀကီးမွထီးနန္းရသူ အျဖစ္စံခ်ိန္တင္သည္။ မင္းစည္းစိမ္ကို ၂၇ ႏွစ္ၾကာခံစားၿပီး သက္ေတာ္ ၉၃ႏွစ္ အရြယ္တြင္ ကံေတာ္ကုန္ေလ၏။

ပုပၸါးေစာရဟန္းမင္းသည္ တနဂၤေႏြေန႔တြင္ဖြားျမင္၍ “ပါမစုတ္သား မင္းတရား ” ဟုလည္း အမည္တြင္သည္။ ထို့ျပင္ သဃၤရာဇ္မင္း ၊ သဃၤရာဇာ ၊ သထုံရာဇာ ဟူေသာအမည္မ်ားကိုလည္း ပိုင္ဆိုင္သည္။ တကယ္ေတာ့ ပုပၸါးေစာရဟန္းမင္းသည္ မင္းမ်ိဳးမင္းႏြယ္မဟုတ္ ၊ သဃၤရာဇ္မိဖုရားက မိမိဆရာျဖစ္သူ ေစာရဟန္းမင္းကို မင္းျပဳေစတာေၾကာင့္မင္းအျဖစ္ကို ရရွိခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ သမိုင္းတေလၽွာက္မင္းမ်ားအနက္ ေလာကီအတတ္ပညာတို့တြင္ အကၽြမ္းက်င္ဆုံးမင္းအျဖစ္ ရာဇဝင္မွတ္တမ္းမ်ားက ဆိုသည္။

ပုပၸါးေစာရဟန္းမင္းလက္ထက္တြင္ ပုဂံျပည္သည္ အလြန္စည္ပင္၍ ေအးခ်မ္းသည္ဟု ဆို၏။ ဤတြင္ သမိုင္းတြင္ေလာက္ေသာ လုပ္ရပ္ျဖစ္သည့္ ျမန္မာ့ျပကၡဒိန္ကို စတင္တီထြင္ခဲ့သည္။ ကမၻာအရပ္ရပ္ လူမ်ိဳးအသီးသီးသည္ ျပကၡဒိန္အမ်ိဳးမ်ိဳးကို တီထြင္အသုံးျပဳၾကသည္။ ျပကၡဒိန္ေၾကာင့္ ၾကာျမင့္လွသည့္ ႏွစ္ကာလ ၊ ရာသီ ၊ လ ၊ ေန႔ရက္တို့ကို သိရွိနိုင္ၾကသည္။

ျမန္မာက ‘သကၠရာဇ္’ ဟူ၍ သုံးစြဲသလို အေနာက္နိုင္ငံမ်ားကလည္း (ခရစ္ေတာ္ေမြးဖြားျခင္းကို အစြဲျပဳ၍ ‘ခရစ္ႏွစ္’ ဟု သုံးစြဲၾကသည္။ ၎လက္ထက္တြင္ သာသနာသကၠရာဇ္က တစ္မ်ိဳး ၊ သေရေခတၱရာ ေနာက္ဆုံးမင္းဆက္ ‘သုပညာ နဂသိႏၵိ’ သကၠရာဇ္ၿဖိဳရာ၌သုံးေသာ ျပကၡဒိန္က တစ္မ်ိဳး ၊ မဟာသၾကၤဝါဒက တစ္ဖုံ အမ်ိဳးမ်ိဳးကြဲျပားေနၾကသည္။

ထိုအခါ ပုပၸါးေစာရဟန္းမင္းက အနယ္နယ္အရပ္ရပ္မွ ေဗဒင္နကၡတ္ပညာရွင္မ်ားကို ပင့္ဖိတ္ေခၚယူကာ သင့္ေလၽွာ္သည့္ျပကၡဒိန္ကို ညႇိႏွိုင္းတြက္စစ္ခဲ့သည္။ ထို့ေနာက္ ‘သၾကၤန္က်ခ်ိန္ ၊ အတာတက္ခ်ိန္ ၊ ဝါဆိုလျပည့္ ၊ ဝါထပ္ရက္ စသည္တို့ကိုတြက္ခ်က္ၿပီး ၎ကာလတြင္ သုံးေသာ သကၠရာဇ္ ၅၆၀ ကို ၿဖိဳ၍ အႂကြင္း ၂ ထားကာ သကၠရာဇ္အသစ္ကို စတင္ခဲ့သည္။ ထိုသကၠရာဇ္ကို အေျချပဳ၍ ျပကၡဒိန္ကိုျပဳစုကာ ျမန္မာျပည္အဝွမ္း၌ သုံးစြဲေစခဲ့သည္။ ပုပၸါးေစာရဟန္းမင္း တီထြင္သုံးစြဲေစခဲ့ေသာ ျမန္မာျပကၡဒိန္ကား ယေန႔ထိတိုင္ ျမန္မာလူမ်ိဳးတို့ သုံးစြဲေနရေသာ ျပကၡဒိန္ပင္ ျဖစ္ေလေတာ့သည္။

ေဝါဟာရ၌ ေနလုံးတစ္ျခမ္းထြက္ခ်ိန္မွ ေနလုံးတစ္ျခမ္းဝင္ခ်ိန္အထိေသာ ကာလကို ေန႔ဟုေခၚသည္။ ထို့ေနာက္ ေနလုံးတစ္ျခမ္းဝင္ခ်ိန္မွ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ေနလုံးတစ္ျခမ္းထြက္ခ်ိန္အထိေသာ ကာလကို ညဟု ေခၚသည္။ ဤေန႔ႏွင့္ည ႏွစ္ရပ္ေပါင္းေသာ္ ရက္ကို ရသည္။ ျမန္မာတို့သည္ ဤအစဥ္ကိုလိုက္၍ ေန႔ရက္ သတ္မွတ္ၾကစျမဲျဖစ္ျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ ေလာကုတၱရာအေရးႏွင့္ဆိုင္ေသာ ကိစၥတို့၌ ပထမအႀကိမ္ေနထြက္အထိေသာ ကာလကို တစ္ရက္ဟု ယူသည္။

သို့ရာတြင္ ကမၻာ့ထုံးစံမွာကား ပထမအႀကိမ္ ညသန္းေခါင္အခ်ိန္မွ စ၍ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ညသန္းေခါင္အခ်ိန္အထိေသာ ကာလကို တစ္ရက္ဟု ယူသည္။ ထို့ေၾကာင့္ တနဂၤေႏြေန႔ သန္းေခါင္ယံအခ်ိန္သည္ စက္နာရီအားျဖင့္ သုညနာရီျဖစ္သည္။ ထိုနာရီမွ တစ္နာရီ၊ ႏွစ္နာရီ စသျဖင့္ ေရတြက္ခဲ့ရာ ၁၂ နာရီ မြန္းတည့္သို့ ေရာက္ေသာ္ ယင္းပထမပိုင္းကာလကို နံနက္ပိုင္းဟုေခၚသည္။

အဂၤလိပ္ဘာသာ စကား၌ ယင္းနံနက္ပိုင္းႏွင့္ ဆိုင္ေသာ တစ္ဆယ့္ႏွစ္နာရီ၏ အစိတ္အပိုင္းကို a.m ဟူေသာ သေကၤတျဖင့္ မွတ္သားရသည္။ စကားအရွည္မွာ ante-meridian ျဖစ္သည္။ မြန္းလြဲအခ်ိန္မွစ၍ ယင္းနာရီ အသီးသီးတို့ကို p.m ဟူေသာ သေကၤတျဖင့္ မွတ္သားရသည္။ ။စကားအရွည္မွာ post-mederian ျဖစ္သည္။

ထို့ေၾကာင့္ အဂၤလိပ္လို 12 midnight ဟုေရးေသာ္ ညဥ့္သန္းေခါင္ဟု သိရာသည္။ 12 Noon ဟု ေရးေသာ္ မြန္းတည့္ခ်ိန္ဟု နားလည္ရာသည္။ တိတိက်က်ႏွင့္ အမ်ားနားလည္ေအာင္ သုံးစြဲေသာအခါ၌မူ သန္းေခါင္ ၁၂ နာရီဟူ၍လည္းေကာင္း၊ မြန္းတည့္ ၁၂ နာရီဟူ၍လည္းေကာင္း သုံးစြဲသည္။

အၾကမ္းအားျဖင့္ ေျပာရေသာ္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ စက္နာရီေပၚေသာ ေခတ္မွ စ၍ ဤနာရီ အသုံးအႏွုန္းကိုလိုက္ၿပီးလၽွင္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာကိစၥ၊ ႐ုံးပင္ ကႏၷားကိစၥဟူေသာ ေလာကီကိစၥေရးရာတို့၌ ကမၻာအသိအမွတ္ျပဳေသာ သန္းေခါင္ယံတစ္ခုမွ သန္းေခါင္ယံတစ္ခုသို့ ကူးေျပာင္းေသာ ရက္ကိုပင္လၽွင္ အသုံးျပဳလၽွက္ ရွိသည္။

ေရွးျမန္မာမင္းတို့သည္ ေရနာရီကို သုံးသည္။ ေရနာရီ ျပဳလုပ္ပုံမွာ ဤသို့ျဖစ္သည္။ ရတနာအတိ စီျခယ္ထားေသာ အင္တုံထဲတြင္ ေရအျပည့္ ထည့္၍ ေရမ်က္ႏွာျပင္ေပၚတြင္ ေၾကးဖလားကို အေပါက္ေဖာ္က၍ တင္ရသည္။ ယင္းေၾကးဖလား ေရစိမ္၍ ႏွစ္ျမဳပ္ေသာအခါ ယင္းနစ္ျမဳပ္ခ်ိန္ကို တစ္နာရီဟု သတ္မွတ္သည္။

ေၾကးဖလားသည္ ေၾကးနီအခ်ိန္ တစ္ဆယ့္ေျခာက္က်ပ္သား ေလး၍ အေစာက္ ခုႏွစ္လက္သစ္၊ မ်က္ႏွာဝ ေထာင့္ျဖတ္ကိုးလက္သစ္ ရွိသည္။ ဖလားေအာက္ေျခ၌ မိန္းမပ်ိဳတစ္ဦး၏ ဆံျခည္မၽွင္ တစ္ဆယ့္ေျခာက္မၽွင္ ဝင္႐ုံမၽွ အေပါက္ေဖာက္ထားသည္။ဖလားတစ္ခါနစ္လၽွင္ ေငြေမာင္းတီးရသည္။ဤသည္ကို ရည္၍ တစ္နာရီကို တစ္ေမာင္းဟု မွတ္ရသည္။

စက္နာရီႏွင့္ ႏွိုင္းေသာ္ တစ္ေမာင္းေခၚ ျမန္မာနာရီသည္ ၂၄ မိနစ္ အဓြန္႔ရွည္သည္။ ၄ ပါဒ္လၽွင္ တစ္ေမာင္းဟူ၍ လည္း အႏုစိတ္ထားသည္။ ျမန္မာမင္းမ်ား လက္ထက္၌ ေနထြက္(စက္နာရီ ၆ နာရီ)မွ အစျပဳ၍ ဗဟိုရ္နာရီျဖင့္ ေန႔ဗဟိုရ္နာရီ ေလးခ်က္၊ ညဗဟိုရ္နာရီ ေလးခ်က္၊ ေပါင္း ဗဟိုရ္နာရီ ရွစ္ခ်က္ျဖင့္ တစ္ရက္ဟု သသတ္မွတ္သည္။ ကိုးကား / ပညာအလင္းျပ ႐ုံးသုံး ေက်ာင္းသုံး အဂၤလိပ္ျမန္မာ ႏွစ္တစ္ရာျပကၡဒိန္စာအုပ္။ ေျခေျချမစ္ျမစ္ ႏွစ္ႏွစ္ကာကာ ျမန္မာ့ဗဟုသုတ ၁၀ဝ-နႏၵာမိုးၾကယ္။ ျမန္မာ့စြယ္စုံက်မ္း။

Be the first to comment

Leave a comment

Your email address will not be published.


*