ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ သက္တမ္းရွိေနၿပီျဖစ္တဲ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ့ရဲ့ သမိုင္းဝင္ ဗားကရာ ေခ်ာက္အေၾကာင္း

ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ သက္တမ္းရွိေနၿပီျဖစ္တဲ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ့ရဲ့ သမိုင္းဝင္ ဗားကရာ ေခ်ာက္အေၾကာင္း

ဗားကရာေခ်ာက္ ဟာ ၾကည့္ျမင္တိုင္ၿမိဳ့ႏွင့္ စမ္းေခ်ာင္းၿမိဳ့ အၾကားတြင္ တည္ရွိတာျဖစ္ၿပီး ႏွစ္ေပါင္း (၁၀၀) ေက်ာ္ သက္တမ္းရွိၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ဗားကရာ ဆိုတဲ့အမည္ဟာ “ဘာ့က္ရ္” မြန္အမည္က ဆင္းသက္လာတာျဖစ္ၿပီး ခရာေတာ ဆူးျခဳံေတာေပါက္ရာ ေခ်ာက္ ဟု အဓိပၸါယ္ ရပါတယ္။

ဗားကရာေခ်ာက္ဝန္းက်င္ဟာ ခရာပင္ေတြ၊ ဆူးျခဳံေတြ၊ ဒီေရာက္ပင္ေတြ ေပါက္ေရာက္ရာ ဒီေရ အတက္အက် ရွိခဲ့တဲ့ ေနရာႀကီးျဖစ္တဲ့အတြက္ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ ျမန္မာဘုရင္ေတြ အုပ္ခ်ဳပ္စဥ္ကအထိ တကယ့္ စိမ့္ႀကီးၿမိဳင္ႀကီးေတြနဲ႔မို့ ခံတပ္ၿမိဳ့ေတာင္ လုပ္ခဲ့ေသးတယ္ဟု ေလ့လာခ်က္မ်ားအရ သိရွိရပါတယ္။

ဗားကရာ ပတ္ဝန္းက်င္ရဲ့ ေျမအမ်ိဳးအစား ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္ပါမက်န္ ေလ့လာၿပီးမွ ဒီေခ်ာက္ကို ဘယ္လိုတီထြင္ ဖန္တီးမလဲဆိုတဲ့ အဆင့္ကို ေရာက္ခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ေျမထိန္းနံရံတည္တဲ့ အပိုင္းဟာလည္း ဗားကရာ ေခ်ာက္အတြက္ အေရးႀကီးတဲ့ အစိတ္ပိုင္းတခု ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

ရန္ကုန္ကေန ျပည္ၿမိဳ့အထိ ရထားလမ္းတည္ေဆာက္ရာမွာ အခက္အခဲဆုံးကေတာ့ နာမည္ေက်ာ္ “ဗားကရာေခ်ာက္” ႀကီးပဲလို့ အရင္ေခတ္အင္ဂ်င္နီယာေတြက ဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ဘာေၾကာင့္လဲဆိုရင္ ဗားကရာေခ်ာက္ရဲ့ အနက္ဟာ လွိုင္ျမစ္ေရ မ်က္ႏွာျပင္ထက္ အနိမ့္ပိုင္းမွာ ရွိေနတာျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ပါပဲ။

အဓိကအားျဖင့္ ဗားကရာေခ်ာက္ကေန ေရဆင္းေပါက္၊ ေရထုတ္ေပါက္ အတြက္ စဥ္းစားရတာမွာ ေခါင္းခဲခဲ့တာျဖစ္ၿပီး လွိုင္ျမစ္ထဲ ဘယ္လိုပို့မလဲ ဆိုတာကလည္း အေတာ္ကို အက်ပ္ရိုက္ခဲ့ရတဲ့ အခ်က္ပါပဲ။

ရန္ကုန္ၿမိဳ့ကို စတင္တည္ေထာင္ခဲ့ခ်ိန္မွာ ၿမိဳ့တြင္းပိုင္းရွိ အားလုံးေသာ ေရဆင္းေပါက္ေတြကို လွိုဏ္ေခါင္းအျဖစ္ တူးၿပီး စီမံတည္ေဆာက္ခဲ့တယ္လို့ ေလ့လာခ်က္မ်ားအရသိရပါတယ္။ဗားကရာ ေခ်ာက္ကေန လွိုင္ျမစ္ဝအထိ လွိုဏ္ေခါင္းအရွည္ဟာ (၁၂ဝဝ) ေပ အရွည္ရွိၿပီး ေရဆင္းကိုေတာ့ ကားလမ္းေအာက္မွာ လိုဏ္ေခါင္းတူးထားတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

လိုဏ္ကိုေတာ့ အုတ္ေတြနဲ႔ ပိုက္လုံးပုံသဏၭာန္ စီထားတာျဖစ္ၿပီး လိုဏ္ရဲ့ အဝအက်ယ္ဟာ အခ်င္းဝက္ (၅) ေပရွိပါတယ္။ တူးထားတဲ့ လိုဏ္ေခါင္းကို ျမစ္ဝေရာက္တဲ့အခ်ိန္မွာ အဖြင့္အပိတ္ လုပ္လို့ရတဲ့ ေရထိန္းသံတံခါးႀကီးတစ္ခ်ပ္လည္း ရွိပါတယ္။ လွိုင္ျမစ္ေရတက္တဲ့ မိုးရာသီလို အခ်ိန္မ်ိဳးမွာဆိုရင္ေတာ့ ေရထိန္းတံခါးကို ပိတ္ထားလိုက္တာနဲ႔ လွိုဏ္ထဲ ေရမဝင္နိုင္ေအာင္ အရင္ေခတ္ အင္ဂ်င္နီယာေတြက စီမံခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

ဗားကရာမီးပြိဳင့္ရဲ့ ေထာင့္ေလးခုမွာ ေရဆင္းေပါက္တခုစီ ရွိၿပီး လမ္းေဘးေျမာင္းရဲ့အနက္က တစ္ေပ နီးပါးေလာက္ပဲရွိတာျဖစ္ပါတယ္။ မီးပြိဳင့္ ရဲ့ အလယ္ေခါင္မွာေတာ့ လိုဏ္ထဲဆင္းတဲ့ လူဆင္းေပါက္တစ္ခု ရွိၿပီး ေနာက္တစ္ေပါက္ ကေတာ့ ေဘာဂရပ္ကြက္ေဘးမွာ ရွိခဲ့ဖူးတာျဖစ္ပါတယ္။အရင္ေခတ္ကေတာ့ ထိုအထဲကို သံေလွကားနဲ႔ ဆင္းရတာျဖစ္ၿပီး ယခုက ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာေနၿပီမို့ ထိုသံေလွကားလည္း ေဆြးၿပီလို့ ခန႔္မွန္းရတာျဖစ္ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ဗားကရာေခ်ာက္ရဲ့ လက္ရွိျမင္ေနရတဲ့ အုတ္နံရံ အတြင္းဘက္ရဲ့ မ်က္ႏွာက်က္ေတြမွာ ေၾကးမီးဆိုင္းႀကီးေတြ တပ္ဆင္ၿပီး (၂၄) နာရီ မီးေပးထားဖူးတယ္လို့ အဆိုရွိဖူးပါတယ္။ အရင္ေခတ္က ေႏြရာသီ ေရာက္ၿပီဆိုရင္ ျမဴနီစပယ္လူႀကီးက ၿမိဳ့တြင္းရွိ အုတ္လိုဏ္ဂူတေလၽွာက္ ဂ်စ္ကားစီးၿပီး ေလၽွာက္ၾကည့္ရ၊ ႀကီးၾကပ္ရတယ္လို့ အဘိုးအဘြားမ်ားဆီမွ တစ္ဆင့္စကား ၾကားခဲ့ဖူးပါတယ္။

ေနာက္ပိုင္းေတာ့ လိုဏ္ထဲ ဆင္းၿပီး စစ္ေဆးတဲ့သူေတြလည္း မရွိေတာ့တဲ့အတြက္ ထိုေၾကးဆိုင္းမီးမ်ားလည္းေပ်ာက္ဆုံးသြားတယ္လို့ ဆိုထားခဲ့ၾကပါတယ္။ဗားကရာ ေခ်ာက္ရဲ့ အေရးႀကီးဆုံးနဲ႔ ေရဆင္းလိုဏ္တို့ရဲ့ လၽွို့ဝွက္ခ်က္ကေတာ့ လိုဏ္တြင္းမွာ ေရစုကန္ တည္ေဆာက္ေပးျခင္းျဖစ္ၿပီး ဗားကရာ ေခ်ာက္အတြက္ ေရစုကန္ဟာ အလ်ား (၁ဝ) ေပ၊ အနံ (၈) ေပနဲ႔ အနက္ (၆) ေပခန္႔ရွိတယ္လို့ဆိုပါတယ္။

ထို ေရစုကန္ထဲကို စီးလာသမၽွေရေတြ ဝင္ၿပီး ေရစုကန္ကေန ပိုလၽွံတဲ့ေရေတြဟာ ေရဆင္းလိုဏ္အတိုင္း စီးသြားပါတယ္။ ဒါမွသာ လမ္းေပၚ ေရဘယ္ေလာက္ရွိရွိ ပိုလၽွံသမၽွကို ေရစုကန္က ထိန္းေပးေနမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။တကယ္ေတာ့ ေရစုကန္ဟာ ေရဆင္းေရထုတ္အတြက္ အေရးပါတဲ့ တည္ေဆာက္ခ်က္တစ္ခုျဖစ္တဲ့အတြက္ ရန္ကုန္ၿမိဳ့ လမ္းေထာင့္စုံေတြရဲ့ ေျမေအာက္ေရဆင္းလိုင္းေတြမွာ လူတစ္ကိုယ္အနက္ရွိတဲ့ ေရစုကန္ေတြကို အဂၤလိပ္ေတြက တည္ေဆာက္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

ေလ့လာသူေတြရဲ့ ေတြ႕ရွိခ်က္အရေတာ့ ဗားကရာ ေခ်ာက္ ေရႏုတ္ေျမာင္း စနစ္ကို (၁၈၆၉) ေလာက္က တည္ေဆာက္ခံတာ ျဖစ္မယ္လို့ ခန္႔မွန္းၾကပါတယ္။ ကိုးထပ္ႀကီးဘုရားလို့ေခၚတဲ့ အတုလာဓိပတိ မဟာမုနိသက်ဘုရားႀကီးကို (၁၉ဝ၅) ခုႏွစ္မွာ တည္ထားခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ဗားကရာ ေခ်ာက္ကို မြမ္းမံတည္ေဆာက္ခ်ိန္က ကိုးထပ္ႀကီးဘုရားေတာင္ မတည္ရေသးဘူးလို့ ဆိုပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုအေနနဲ႔ (၁၈၇၇) ခုႏွစ္ ေလာက္မွာ စတင္ျဖစ္ေပၚလာခဲ့တဲ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ့ပတ္ရထား လည္း မရွိေသးဘူးလို့ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာနိုင္ငံရဲ့ ပထမဆုံး ရထားေျပးဆြဲတာဟာ (၁၈၆၉) ခုႏွစ္မွာျဖစ္ၿပီး ဗားကရာရထားလမ္းက ႏွစ္ခု ျဖစ္ေနသလို ရထားအတြက္ တံတားကလည္း ႏွစ္ခုတည္ထားတာမို့ ထိုကာလမွာ ၾကည့္ျမင္တိုင္ – ရန္ကုန္ ဓာတ္ရထားလိုင္း ေျပးဆြဲေနခဲ့ၿပီျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္မို့ ဗားကရာ တည္ေဆာက္ခ်ိန္ဟာ ဒါထက္ေစာမယ္လို့ ယူဆနိုင္ပါတယ္။ ဗားကရာ ေခ်ာက္ရဲ့ မိုးဘယ္ေလာက္ရြာရြာ၊ မိုးရြာၿပီးတာနဲ႔ ေရတင္က်န္မေနခဲ့ျခင္း အေၾကာင္းကိုေတာ့ အခ်ိန္အေတာ္ၾကာ လူေျပာသူေျပာ မ်ားေနၾကတာ ယေန႔တိုင္ပါပဲ။ အဂၤလိပ္ေတြတည္ေဆာက္သြားခဲ့တဲ့ ဗားကရာ ေခ်ာက္ ေအာက္က ေရစုကန္၊ လွိုင္ျမစ္ထဲ စီးဆင္းတဲ့ လျခမ္းပုံ အုတ္စီေျမာင္း ႏွင့္ ေရအဝင္ အထြက္ ထိန္းတဲ့ လွိုင္ျမစ္ဝက ေရတံခါးေပါက္ တို့ကို ဆက္လက္ထိန္းသိမ္း ျပဳျပင္ ဖို့ကေတာ့ လိုအပ္ေနတုန္းျဖစ္ပါတယ္ ။

ႏွစ္ (၁၀၀) ေက်ာ္ သက္တမ္း ရွိၿပီ ျဖစ္တဲ့ ဒီ ဗားကရာေခ်ာက္ က ျမန္မာျပည္သူေတြအတြက္ေတာ့ အေတာ္စိတ္ဝင္စားစရာေကာင္းတဲ့ သမိုင္း အေမြအႏွစ္တစ္ခုလို့ ျမင္မိတဲ့အတြက္ ဒီအေၾကာင္းအရာကို ေရးသားေဖာ္ျပလိုက္ရပါတယ္။ Crd to Original Uploader

Be the first to comment

Leave a comment

Your email address will not be published.


*