ဖားကန႔္မွာ ေျမၿပိဳလို႔ လူေတြ ေသၾကရတာ ဘယ္သူ႕မွာ တာဝန္ရွိလဲ …

ဖားကန႔္မွာ ေျမၿပိဳလို႔ လူေတြ ေသၾကရတာ ဘယ္သူ႕မွာ တာဝန္ရွိလဲ …

ဒီကိစၥဟာ သတၱဳတြင္းနည္းပညာကိစၥတခုတည္းကိုပဲ လက္ညွိုးထိုးလို႔မရဘူး၊ဒီအတိုင္းပဲ ပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ စီမံခန႔္ခြဲမႈ တခုတည္းကိုပဲ အျပစ္ပုံေနလို႔ မရဘူး၊ ဒီနယ္ေျမ က မၿငိမ္းခ်မ္းတဲ့ေျမ ၊ ႏွစ္ဖက္လက္နက္ကိုင္မ်ား လႈပ္ရွားထိန္းခ်ဳပ္ရာနယ္ေျမ၊ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အသီးသီးရဲ႕ ဩဇာ လႊမ္းမိုးမႈရွိေနတဲ့နယ္ေျမ လို႔ေျပာရင္မမွားဘူး။

ဒီေတာ့ အစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး စနစ္ အလုံးစုံ လႊမ္းၿခဳံ စီမံခန႔္ခြဲ နိုင္တဲ့အေနအထားမရွိဘူး၊ တနည္းအားျဖင့္ ဥပေဒစိုးမိုးေရး အျပည့္အဝ လုပ္နိုင္တဲ့ နယ္ေျမေဒသမဟုတ္ဘူး။ ဒီအေျခအေနမွာ စီးပြားေရးသမားေတြက ႏွစ္ဖက္ေသာ လက္နက္ကိုင္ေတြနဲ႕ အဆင္ေျပေအာင္ ေနရင္း စီးပြားေရး အခြင့္အလမ္းေတြ ေဖာ္ေဆာင္ၾကတယ္။

ဥပေဒ စိုးမိုးေရး အျပည့္အဝ မလုပ္နိုင္တဲ့ အေပၚ အခ်ိဳ႕စီးပြားေရးသမားေတြက အခြင့္ေကာင္းယူၾကတယ္။ (အစိုးရက အေလးထားအေကာင္အထည္ ေဖာ္ေနတဲ့ EITI လုပ္ငန္းစဥ္က နိုင္ငံတကာစာရင္းစစ္ေတြ ဖားကန႔္သြားမယ္ ဆိုတာေတာင္ လုံၿခဳံေရး အေၾကာင္းျပ သြားခြင့္မျပဳခဲ့ဘူး၊ ဒါေပမဲ့ တဖက္နိုင္ငံသား တ႐ုပ္ေတြကေတာ့ ဥဒဟို သြားလာေနတာေတာ့ ေတြ႕ေနရတာပါပဲ။)

ဒီေတာ့ ေက်ာက္စိမ္း မထုတ္နဲ႕ လို႔ ေျပာလဲ ခိုးထုတ္ ခိုးသယ္ေနတာေတြ ရွိေနတာပဲ။ မထုတ္ပဲေနေတာ့ အစိုးရ အခြန္နစ္နာတာပဲ အဖတ္တင္တယ္၊ ထုတ္ဆိုျပန္ေတာ့လည္း ျပႆနာေပါင္းစုံ ႀကဳံေတြ႕ရတယ္။ တကယ့္ ဆုတ္လဲစူး၊ စားလဲ႐ူး အေျခအေနပဲ။ (ကိုဗစ္ကာလ မူဆည္မွာ ေက်ာက္စိမ္းေတြခိုးသယ္တဲ့ ကားေတြမိတဲ့သတင္း ဖတ္လိုက္ရပါတယ္)

ယခင္ အစိုးရေတြက နီးစပ္ရာလူေတြ လက္သင့္ရာ စားေတာ္ေခၚၿပီး ေက်ာက္စိမ္းတူး လိုင္စင္ေတြ ခ်ေပးတယ္။ လက္ရွိအစိုးရက လိုင္စင္ အသစ္ထပ္ ခ်မေပးေတာ့ဘူး၊ တခ်ိဳ႕ကိုရပ္ဆိုင္းပစ္တယ္။ဒါေပမဲ့ ဆရာ့ ဆရာႀကီးမ်ားရဲ႕ ကုမၸဏီေတြက ၂၀၂၁ အထိ လိုင္စင္သက္တမ္း ရွိေနဆဲပဲ။

Strategic Environmental Assessment လို႔ေခၚတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ ဆန္းစစ္ျခင္းကို အစိုးရက နိုင္ငံျခားက ပညာရွင္ေတြ ငွားၿပီး ေလ့လာေရးဆြဲတယ္။ဘယ္လို လူမႈေရး၊ ပတ္ဝန္းက်င္ ဆိုးက်ိဳးေတြ နည္းသြားေအာင္ လုပ္မလဲေပါ့။ လိုင္စင္သက္တမ္း ရွိေနတဲ့ ေက်ာက္စီမ္းကုမၸဏီေတြ ကိုလည္း Environmental Management Plan EMP လို႔ေခၚတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္ စီမံခန႔္ခြဲေရး စီမံခ်က္ေတြဆြဲခိုင္းတယ္။

ခက္တာက ဆီးခ်ိဳျဖစ္လို႔ ေက်ာက္ကပ္ထိၿပီး ေျခေထာက္ေတြ ေဖာ ေရာင္ေနတာ ေျခဖမိုး ပ႐ုတ္ဆီလိမ္းသလိုပဲ ျဖစ္ေနတယ္။ အနာ နဲ႕ေဆးမတဲ့ဘူး၊ နာရတဲ့ ပင္မ အေၾကာင္းရင္းကို မကုသနိုင္ဘူးျဖစ္ေနတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔ လဲဆိုေတာ့ ယခင္အစိုးရေတြ ခ်ေပးခဲ့တဲ့ လိုင္စင္ေတြက ျဖစ္ကတတ္ဆန္း ခ်ေပးခဲ့တာေတြ ျဖစ္ေတာ့ ဘယ္လိုမွ စနစ္တက် လုပ္ကိုင္ တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္မဲ့ mine plan စံခ်ိန္မွီ မဆြဲ နိုင္ဘူး ျဖစ္ေနတယ္။

ျဖစ္သင့္တာက စနစ္တက် ေလ့လာေရးဆြဲထားတဲ့ ေက်ာက္မ်က္ျဖစ္နိုင္ေျခ ဘူမိေျမပုံအေပၚ အေျခခံၿပီး တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္မဲ့ ေက်ာက္မ်က္နယ္ေျမ mining zone ကို သတ္မွတ္သင့္တယ္။ လူ ေတြေနထိုင္ရာ၊ ေဒသေတြကို သီးျခားခြဲထုတ္သင့္တယ္။

ဒီလို Zoning plan ေျမအသုံးခ်မႈ ေတြ စနစ္တက် သတ္မွတ္ ၿပီးမွသာ Extraction Zone တူးေဖာ္မဲ့ ေနရာ၊ Mine waste managed area စြန႔္ပစ္ေျမစာ စီမံခန႔္ခြဲရာေနရာ၊ Rehabilitation site ပတ္ဝန္းက်င္ ျပန္လည္ ထူေထာင္ေရးနဲ႕ ထိန္းသိမ္းေရး ေနရာ၊ ဆိုၿပီး ေပၚေပါက္လာမွာျဖစ္တယ္။

ဒီဇုံနယ္ေျမအလိုက္ ပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ စီမံခန႔္ခြဲမႈ လမ္းၫႊန္မူ ေဘာင္frameworks အေပၚမူတည္ၿပီး လိုင္စင္ ခ်ေပးလိုက္တဲ့ အကြက္တကြက္စီအလိုက္ ပတ္ဝန္းက်င္ စီမံခန႔္ခြဲမႈ စီမံခ်က္ကို လိုက္ေလ်ာ ညီေထြစြာ ေရးဆြဲရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ေရးဆြဲထားတဲ့ အတိုင္း တကယ္လုပ္မလုပ္ စစ္နိုင္ဖို႔ လိုေသးတယ္။ ဒါကလည္း အလွမ္းေဝးကြာဆဲ ျဖစ္တယ္။

ဒါေၾကာင့္ အထက္ကေျပာသလိုလည္း လိုက္မလုပ္နိုင္ တဖက္မွာလည္း ငါမနိုင္မသားမ်ား ႀကီးစိုးေနတဲ့ ဖားကန႔္မွာ ေက်ာက္စိမ္းဆက္ထုတ္ခြင့္ ျပဳမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ခုလို အနိဌာ႐ုံေတြ ကဆက္ ၾကား ေနရဦးမွာ ျဖစ္တယ္။

မၾကာေသးခင္က မွ ျပဳျပင္ေရးဆြဲ အတည္ျပဳလိုက္တဲ့ ေက်ာက္မ်က္ ဥပေဒအရဆိုရင္ ပိုလို႔ေတာင္ဆိုးလာမဲ့ သေဘာရွိပါတယ္။ အေသးစား၊ အလတ္စား ေခါင္းစဥ္ေတြနဲ႕ လိုင္စင္သစ္ေတြ ခ်ေပးလိုက္တဲ့အခါ လုပ္ကြက္တခုမွ သုံးဧက၊ ငါးဧက သာသာ ငါးႏွစ္သက္တမ္းစာေလာက္ပဲ ရမွာမို႔ ဒီလိုင္စင္ရတဲ့ သူေတြဟာ အကုန္က်မ်ားၿပီး ေရရွည္လုပ္ရတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးကို လုပ္နိုင္စြမ္းရွိမွာ မဟုတ္ပါဘူး၊ ကတုံးေပၚ ဒက္ေပါက္သလို အကြက္အကြက္နဲ႕ အေတာ္ အၾကည့္ရ အ႐ုပ္ဆိုးပါလိမ့္မယ္။

လက္ရွိ လက္ႀကီးသမားေတြေတာင္ ပတ္ဝန္းက်င္ စီမံခန႔္ခြဲမႈကို နိုင္နိုင္နင္းနင္းမလုပ္နိုင္တာ သူတို႔ လုပ္နိုင္မယ္ေျပာတာဟာ လိုင္စင္လိုခ်င္လို႔ ပတ္ဝန္းက်င္ စီမံခ်က္ အျဖစ္ဆြဲ ၊ ဌာနဆိုင္ရာနဲ႕ ေပါင္းၿပီးဂြင္ရိုက္တဲ့ အဆင့္ထက္ေက်ာ္မွာ မဟုတ္ပါဘူး၊ ခုလို အျဖစ္ဆိုးနဲ႕ အေသဆိုးေတြေတြ႕ရလည္း ျမန္ျပည္အႏွံက အလုပ္လက္မဲ့ အ​ေပါင္းက က်ဆင္းဘြယ္ရာမရွိလို႔ ဖားကန႔္ကို သြားၿမဲသြားေနက်ဦးမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဖားကန႔္ေက်ာက္စိမ္းနယ္ေျမရဲ႕ အဆိုးသံသရာစက္ဝန္းvicious cycle ရဲ႕ ပင္မတရားခံျဖစ္တဲ့ နိုင္ငံေရး မတည္ၿငိမ္မႈ ဟာလည္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႕ ဖက္ဒရယ္ေရးဆိုင္ရာ အႀကိတ္အခဲေတြ ေျဖရွင္းၿပီးမွသာ ႐ုန္းထြက္နိုင္မွာျဖစ္လို႔ ေနာက္ငါးႏွစ္အတြင္း ရစရာ အေၾကာင္းမရွိဘူးလို႔ ျမင္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ဒီအနိဌာ႐ုံေတြကေတာ့ မၾကားခ်င္လည္း ၾကားေနရ၊ မျမင္ခ်င္လည္း ဆက္ျမင္ေနရဦးမဲ့ ကိန္းပါပဲ။ Source ; Win Myo Thu Fb

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *