ဘာလို႔ ၁ မိနစ္မွာ စကၠန႔္ ၆၀ ပဲရွိတာလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းရဲ႕အေျဖႏွင့္ အခ်ိန္ နာရီေတြကို ဘယ္လိုသတ္မွတ္လဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းရဲ႕အေျဖ

ဘာလို႔ ၁ မိနစ္မွာ စကၠန႔္ ၆၀ ပဲရွိတာလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းရဲ႕ အေျဖႏွင့္ အခ်ိန္ နာရီေတြကို ဘယ္လိုသတ္မွတ္လဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းရဲ႕အေျဖ

ငယ္ငယ္ကတည္းက သိလာတဲ့ အသိတစ္ခုက စကၠန႔္ (၆၀) ဟာ ၁ မိနစ္ ျဖစ္ၿပီး၊ မိနစ္ (၆၀) ဟာ ၁ နာရီ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္ ၆၀ ျဖစ္သလဲ ? ဘာ့ေၾကာင့္ ၁၀၀ မျဖစ္တာလဲ ? စသည္ျဖင့္ စဥ္းစားၾကည့္ဖူးၾကမည္ ထင္ပါတယ္။ စဥ္းစားတတ္တဲ့ ေက်ာင္းသားက ေမးတဲ့အခါ ဆရာတို႔ ဘယ္လို ေျဖၾကမလဲ?

အခုလို (၆၀) ကို အေျခထားၿပီး တြက္တဲ့စနစ္ဟာ ခရစ္ေတာ္ မေပၚမီ ၃၅၀၀ ခုႏွစ္ (BC 3500) ကတည္းက ဆူမားရီးယမ္း လူမ်ိဳးေတြ စတင္ အသုံးျပဳခဲ့တဲ့စနစ္ ျဖစ္ပါတယ္။ စက္ဝိုင္းတို႔ ႀတိဂံတို႔ ဟာ (၆၀) နဲ႕ တြက္လို႔ရေသာ ပုံစံမ်ားျဖစ္ပါတယ္။

ဒီစနစ္ကို ေဘဘီလိုနီယန္း ( ေဘဘီလုံ) ေတြက ဆက္လက္က်င့္သုံးခဲ့ၿပီး သခၤ်ာပညာ နဲ႕ နကၡတၱေဗဒ ပညာရပ္မ်ားမွာ အသုံးခ်ခဲ့ၾကပါတယ္။ (၆၀) ကို အေျခယူတဲ့ နည္းစနစ္ကို စက္စီဂ်က္စီမယ္ (sexagesimal) လို႔ေခၚပါတယ္။

ေရွးအခါက ေန႕ ႏွင့္ ည အခ်ိန္မ်ားကို ေန နာရီ၊ ၾကယ္တာရာ မ်ားကိုၾကည့္ၿပီး တြက္ခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေန႕ ႏွင့္ည ကို ၂၄ နာရီအျဖစ္ စတင္ သတ္မွတ္တာကေတာ့ ေရွးအီဂ်စ္မ်ားပဲ ၿဖစ္ပါတယ္။ ေနနာရီရဲ႕ အရိပ္ကိုၾကည့္ၿပီး ေန႕ (၁၀) နာရီ အျဖစ္ သတ္မွတ္ကာ မိုးေသာက္ခ်ိန္ ၁ နာရီ၊ ညေန ၁ နာရီ ေရွ႕ေနာက္ ထည့္ေပါင္းပါတယ္။

ညကေတာ့ ၾကယ္တာရာေတြကို ၾကည့္ၿပီး ၁၂ နာရီ အျဖစ္ သတ္မွတ္ပါတယ္။ စုစုေပါင္း ၂၄ နာရီပါ။ sexagesimal (၆) နဲ႕ စားလို႔ ျပတ္တဲ့ ဂဏန္းေတြပါပဲ။ စကၠန႔္ (၆၀)ကို ၁ မိနစ္လို႔စၿပီး သတ္မွတ္ေခၚဆိုခဲ့တာကေတာ့ ဂရိ နကၡတ္ပညာရွင္ Hipparchus ျဖစ္ပါတယ္။

၁ နာရီကို sexagesimal သခၤ်ာ နည္းနဲ႕ ၆၀ ပိုင္းလိုက္တာကို ” Prime Minute ” ပထမ ပိုင္းေသးလို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီ့ ေသးငယ္ျခင္း Minute (မိုင္န်ဳ) ကေန မိနစ္ ျဖစ္လာပါတယ္။

Prime Minute ကို ေနာက္ထပ္ (၆၀) နဲ႕ ဆက္ပိုင္းတဲ့အခါ ” Second minute” လို႔ေခၚတဲ့ ဒုတိယ အပိုင္း ( ေသးငယ္ျခင္း) ကို ရပါတယ္။ အဲ့ဒီ့ဒုတိယ Secondကေန စကၠန႔္ ျဖစ္လာတာ ျဖစ္ပါတယ္။(Third Minute နဲ႕Fourth Minute တို႔လည္း ရွိပါေသးတယ္။)

ကြၽန္မတို႔ သုံးေနတဲ့ နာရီကိုေတာ့ ၁၆၅၆ မွာ ဒတ္ခ္်လဴမ်ိဳး အာကာ သ ပညာရွင္ ခရစ္ရွန္ ဟိုင္ဂဲန္းစ္ (Christiaan Huygens ) က စတီထြင္ အသုံးျပဳခဲ့တာပါ ။ ဒါေပမယ့္ သူသုံးခဲ့တာ ခ်ိန္သီးပါတဲ့နာရီမ်ိဳး (Pendulum clock) ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ပိုင္းမွာ ေတာ့ သူ႕ရဲ႕ နာရီပုံစံ ဒီဇိုင္းကိုပဲ တကမာၻလုံး ပုံစံအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ အသုံးျပဳလာခဲ့ၾကတာပဲ ျဖစ္ပါေတာ့တယ္ ။ ေဒၚဥမၼာ (ပုသိမ္) Crd to original

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *