ေ႐ႊတိဂုံကုန္းေတာ္ေပၚမွာ ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ရွိေနခဲ့တဲ့ သခၤ်ိဳင္းတစ္ခုအေၾကာင္း

ေ႐ႊတိဂုံကုန္းေတာ္ေပၚမွာ ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ရွိေနခဲ့တဲ့ သခၤ်ိဳင္းတစ္ခုအေၾကာင္း

“ ေ႐ႊတိဂုံ” ျမန္မာနိုင္ငံသူနိုင္ငံသားတို႔ရဲ႕ အထြတ္အျမတ္ထားရာေနရာ၊ ျမန္မာကိုကမာၻက သိေစခဲ့တဲ့ ေနရာတစ္ခု၊ ဒီလိုေနရာတစ္ခုဟာ တစ္ခ်ိန္က ျမန္မာလူမ်ိဳးတို႔ရဲ႕စက္ဆုပ္႐ြံရွာဖြယ္လို႔ သတ္မွတ္ခဲ့တဲ့ သခၤ်ိဳင္းနယ္ေျမတစ္ခုျဖစ္ခဲ့တယ္လို႔ေျပာလိုက္ရင္ စာဖတ္သူတို႔စိတ္ အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္သြားမလားေတာ့မသိပါ။ ဒါေပမဲ့ဟုတ္ပါတယ္၊ ေ႐ႊတိဂုံကုန္းေတာ္ဟာ တစ္ခ်ိန္က သခၤ်ိဳင္းတစ္ခုျဖစ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။

အတိတ္ကိုျပန္ေကာက္ရရင္ ၁၈၂၄ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၁ ရက္ေန႕ ပထမအဂၤလိပ္- ျမန္မာစစ္ပြဲကာလ ရန္ကုန္စစ္မ်က္ႏွာမွာ ျမန္မာေတြရဲ႕သူရဲေကာင္းႀကီးျဖစ္ဦးျဖစ္တဲ့ စစ္သူႀကီး သတိုးသုဓမၼမဟာဗႏၵဳလဦးေဆာင္တဲ့ျမန္မာတပ္ေတြနဲ႕ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးဆာအာခ်ီေဘာ္ကင္းဘဲလ္ရဲ႕ ၿဗိတိသွ်တပ္ေတြ ပထမဦးဆုံးအႀကိမ္နဲ႕ အျပင္းထန္ဆုံးတိုက္ခိုက္ခဲ့တဲ့စစ္မ်က္ႏွာတစ္ခု အေၾကာင္းကိုျပန္လည္ေ ေျပာျပရမွာပါ။

အဲ့ဒါကေတာ့ ေ႐ႊတိဂုံတိုက္ပြဲပါပဲ၊ အဲ့ဒိေန႕မတိုင္ခင္က စစ္သူႀကီးမဟာဗႏၵဳလဟာ အေနာက္ဘက္စစ္မ်က္ႏွာျဖစ္တဲ့ ရခိုင္မွာ အဂၤလိပ္ေတြကိုေအာင္ပြဲဆင္ေနခဲ့ၿပီး ရန္ကုန္ကို႐ုတ္တရက္သိမ္းပိုက္လိုက္တဲ့ ၿဗိတိသွ်တပ္ေတြေၾကာင့္ ရန္ကုန္ကို အျပင္းအထန္ခ်ီတက္လာခဲ့ၿပီး ရန္ကုန္ကိုသိမ္းပိုက္ထားတဲ့ ၿဗိတိသွ်တပ္ေတြကိုရင္ဆိုင္ဖို႔ အစီအစဥ္ေတြေရးဆြဲေနခဲ့ၿပီး ၿဗိတိသွ်တို႔ဘက္ကလဲ နာမည္ေက်ာ္မဟာဗႏၵဳလကိုရင္ဆိုင္ဖို႔ ေ႐ႊတိဂုံတပ္ကို အင္အားျဖည့္တင္းေနတဲ့အခ်ိန္ပါ။

ဒီလိုနဲ႕ ၁၈၂၄ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၁ ရက္ေန႕ နံနက္ပိုင္းမွာေတာ့ ျမန္မာတပ္ေတြဟာ ေ႐ႊတိဂုံဘုရားကုန္းေတာ္ရဲ႕ ေျမာက္ဘက္မုခ္မွာ တပ္စြဲထားတဲ့ အဂၤလိပ္တပ္ကို ရင္ဆိုင္ဖို႔ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္တပ္စြဲထားလိုက္ပါတယ္။ ဒီဇင္ဘာလ ၂ ရက္ေန႕နဲ႕ ၃ ရက္ေန႕ေတြမွာ ျမန္မာတပ္ေတြရဲ႕တပ္မႉး ဗိုလ္ခ်ဳပ္မဟာမင္းလွရာဇာဦးေဆာင္တဲ့ ျမန္မာတပ္ေတြဟာေ႐ႊတိဂုံ ကုန္းေတာ္ကိုသိမ္းပိုက္နိုင္ဖို႔ သမိုင္းဝင္တိုက္ပြဲႀကီးကို စတင္ဆင္ႏြဲပါေတာ့တယ္။

အဲ့ဒိတိုက္ပြဲကေတာ့ ျမန္မာသမိုင္းနဲ႕ ၿဗိတိသွ်တို႔ရဲ႕သမိုင္းစာမ်က္ႏွာေတြမွာ အက်ယ္တဝင့္ေရးထိုးခဲ့ၾကတဲ့ ေသြးေဆးကန္တိုက္ပြဲႀကီးပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဇင္ဘာလ ၅ ရက္ေန႕မွာေတာ့ ဗိုလ္မႉးေဆးနဲ႕ ဗိုလ္မႉးေဝါလ္ကားတို႔ဟာ ၿဗိတိသွ်စစ္သည္အင္အား ၁၅၀၀ ခန႔္ကိုဦးေဆာင္ၿပီး ေသြးေဆးကန္ အထိသိမ္းပိုက္ထားတဲ့ ျမန္မာတပ္ေတြကို ႐ုတ္တရက္ဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္ခဲ့ပါေတာ့တယ္။

ဒီတိုက္ပြဲမွာ ၿဗိတိသွ်တပ္ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္မႉးေဝါလ္ကား (Major Walker) အပါအဝင္ အရာရွိ ၃ ဦးႏွင့္ တပ္သား ၂၄ ေယာက္က်ဆဳံးၿပီး အရာရွိ၁၁ဦးႏွင့္ စစ္သား ၃၀၀ ခန႔္ ဒဏ္ရာရခဲ့တယ္လို႔ ၿဗိတိသွ်ဘက္ကမွတ္တမ္းေတြကဆိုပါတယ္။ ဒီဇင္ဘာလ ၇ ရက္ေန႕မွာေတာ့ ေသြးေဆးကန္မွာ တပ္စြဲထားတဲ့ ျမန္မာတပ္ေတြဟာ ကန္ဘဲ့ကိုဆုတ္ခြာခဲ့ပါတယ္။

ဒီဇင္ဘာလ ၁၅ ရက္ေန႕မွာေတာ့ ေ႐ႊတိဂုံကုန္းေတာ္ေပၚက ၿဗိတိသွ်တပ္ေတြဟာ ကုကၠိဳင္းမွ ာတပ္စြဲထားတဲ့ ျမန္မာတပ္ေတြကို ႐ုတ္တရက္ ဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္ခဲ့ေပမဲ့ ေတာတြင္းမွာတပ္စြဲထားတဲ့ ျမန္မာတပ္ေတြရဲ႕ႏွစ္ဖက္ညွပ္တိုက္ခိုက္ခဲ့မႈ႕ေၾကာင့္ အရႈံးနဲ႕ရင္ဆိုင္ခဲ့ရျပန္ပါတယ္။ ျမန္မာတပ္ေတြဟာ အဂၤလိပ္ ေတြနဲ႕ ဘတစ္ျပန္က်ားတစ္ျပန္ရင္ဆိုင္တိုက္ခိုက္နိုင္ခဲ့ေပမဲ့လည္း လက္နက္ခ်င္းမမွ်တာေၾကာင့္ ေရရွည္စစ္ပြဲမွာရင္ဆိုင္နိုင္ျခင္းမရွိဘဲ ၁၈၂၅ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၆ ရက္ေန႕မွာေတာ့ ရန္ကုန္စစ္မ်က္ႏွာကေန ဓႏုျဖဴကိုဆုတ္ခြာခဲ့ရပါတယ္။

ရန္ကုန္တိုက္ပြဲကိုရႈံးနိမ့္ၿပီးသြားတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ ျမန္မာေတြဟာ နိုင္ငံရဲ႕အထြတ္ အျမတ္ထားရာ ေ႐ႊတိဂုံကုန္းေတာ္ကို ၁၈၂၆ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၉ ရက္ေန႕ ပထမ အဂၤလိပ္- ျမန္မာစစ္ပြဲ စစ္ေလ်ာ္ေၾကးေပးၿပီးေနာက္မွာမွ အဂၤလိပ္လက္ကေန ျပန္လည္လႊဲေျပာင္းရယူခဲ့ ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒါဟာအၿပီးအပိုင္ေတာ့မဟုတ္ေသးပါဘူး ဒုတိယစစ္ပြဲ၊ တတိယစစ္ပြဲေတြကို ထပ္မံရႈံးနိမ့္ၿပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ ၿဗိတိသွ်ေတြဟာ ရန္ကုန္တစ္ၿမိဳ႕လုံးကို အထက္စီးကေန ျမင္နိုင္တဲ့ေ႐ႊတိဂုံကုန္းေတာ္ကို ခံတပ္ႀကီးအျဖစ္တည္ေဆာက္တပ္စြဲခဲ့ၾကပါတယ္။

ခံတပ္တည္ၿပီးလူေတြတင္ေနခဲ့တာမဟုတ္ပါဘူး ေ႐ႊတိဂုံကုန္းေတာ္ေပၚမွာ သခၤ်ိဳင္းတစ္ခု ကိုပါတည္ေဆာက္ခဲ့ပါေသးတယ္။ အဲ့ဒိသခၤ်ိဳင္းကေတာ့ အဂၤလိပ္- ျမန္မာစစ္ပြဲမွာက်ဆဳံးခဲ့တဲ့ ၿဗိတိသွ်စစ္သည္ေတြရဲ႕စစ္သခၤ်ိဳင္းျဖစ္ၿပီး ဒီစစ္သခၤ်ိဳင္းမွာျမဳတ္ႏွံထားခဲ့တဲ့ထင္ရွားတဲ့သူေတြ ကေတာ့ အမွတ္ ၁၈ ဘုရင့္အိုင္းရစ္တပ္မွ ဒုဗိုလ္အာရ္ဒူရန္(Lt.R Doran)၊ အမွတ္ ၈ မဒရပ္ ေျချမန္တပ္မွာ ေဂ်အမ္ေတလာ (J,M Taylor)နဲ႕ ဝင္ခ်က္စတာသေဘၤာမွ ကပၸတိန္စီဂ်ီေလာ့ (Captain C.G Locke)တို႔ျဖစ္ၿပီး ၎တို႔ကိုျမဳတ္ႏွံထားတဲ့ေနရာကေတာ့ ေ႐ႊတိဂုံဘုရား အေရွ႕ေျမာက္ေထာင့္ (တနဂၤေႏြေထာင့္)မွာပဲျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႕ႏွစ္ေတြၾကာလာၿပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ ေခတ္ပညာေတြတတ္လာၿပီး မ်က္စိပြင့္ နားပြင့္ျဖစ္လာတဲ့ ျမန္မာေတြဟာ ၁၉၁၉ ခုႏွစ္အေရာက္မွာေတာ့ ေ႐ႊတိဂုံဘုရားေပၚမွာ တပ္စြဲထားတဲ့ၿဗိတိသွ်တပ္ကို ဘုရာကုန္းေတာ္ေပၚကဖယ္ရွားေပးဖို႔ အျပင္းအထန္ေတာင္းဆို လာၾကတဲ့အျပင္ ဘုရားေပၚမွာဖိနပ္စီးတာကို ကန႔္ကြက္ခဲ့ၾကၿပီး ၁၉၂၀ ခုႏွစ္ ေက်ာင္းသားသပိတ္ႀကီးအုံႂကြလာခဲ့ပါတယ္။

၁၉၂၉ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ ၂၂ရက္ေန႕ေရာက္မွ ေ႐ႊတိဂုံဘုရားကုန္းေတာ္ေပၚမွတပ္စြဲထားတဲ့ ၿဗိတိသွ်တပ္ေတြဟာ ကုန္းေတာ္ေပၚက စစ္သခၤ်ိဳင္း ကို စစ္အခမ္းအနားက်င္းပကာ ကန္ေတာ္မင္အဂၤလိပ္သခၤ်ိဳင္းကိုေ႐ႊေျပာင္းေပးခဲ့ၿပီး ၁၉၂၉ ခုႏွစ္ နိုဝင္ဘာလ ၂၇ ရက္ေန႕မွာေတာ့ ေ႐ႊတိဂုံဘုရားကုန္းေတာ္ေပၚမွာတပ္စြဲထားတဲ့ ၿဗိတိသွ်စစ္တပ္ဟာ ကုန္းေတာ္ေပၚကျပန္လည္ဆုတ္ခြာသြားခဲ့တာပဲျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ၿဗိတိသွ်ေတြဟာ ေ႐ႊတိဂုံဘုရားကုန္းေတာ္ကို ၁၈၂၄ ခုႏွစ္ကေန ၁၉၂၉ ခုႏွစ္အထိ ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ ခံတပ္ေကာသခၤ်ိဳင္းပါ ျပဳလုပ္ၿပီးတပ္စြဲခဲ့တာပဲျဖစ္ပါတယ္။ မွတ္ခ်က္။ ပုံမွာ ဒုဗိုလ္ဂ်ိဳးဆက္ေမာလ္ (Lit. Joseph More) ေရးဆြဲခဲ့သည့္ ပထမအဂၤလိပ္ျမန္မာ စစ္ကာလ ေ႐ႊတိဂုံဘုရားရင္ျပင္ ပန္းခ်ီကားျဖစ္ပါသည္။ မူရင္းေရးသားသူဆရာအားေလးစားစြာcrdေပးပါတယ္ ။

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *